Schilderij van Dieppe door Jacques-Émile Blanche — Maart 2022

De Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray bewaarde in haar collecties reeds lang een spoor van Jacques-Émile Blanche, in de vorm van een originele gegraveerde plaat van een vroeg portret van de jonge Proust, in 1891 door de kunstenaar getekend. Een doek van de meester ontbrak er echter, een leemte die des te opvallender was omdat Blanche een van de naaste getuigen van Prousts jeugd blijft. In januari 2022 heeft de Société dit gemis verholpen door een werk te verwerven dat Dieppe voorstelt, dat sindsdien te zien is aan de muren van het museum in Illiers-Combray.

Dieppe : Terrasse du restaurant du Casino avec au fond le château, geschilderd in 1904 door Jacques-Émile Blanche, past in een tweevoudige geschiedenis: die van de schilder, wiens Normandische wortels tot zijn kindertijd teruggaan, en die van Proust, die in augustus 1895 in Dieppe verbleef, op enkele passen van het terras dat op het doek is afgebeeld. Deze verwerving illustreert zo in één beweging zowel de vriendschap tussen de twee mannen als de voorliefde van de auteur van de Recherche voor Normandië.

Overzicht

Dieppe : Terrasse du restaurant du Casino avec au fond le château is een doek van Jacques-Émile Blanche (1861–1942), geschilderd in 1904. Het toont het terras van het Casino-restaurant in Dieppe, levendig door de badplaatsdrukte, met op de achtergrond het middeleeuwse kasteel dat boven de stad uittorent. Het schilderij dateert uit de periode waarin Blanche, na zijn villa Le Bas Fort Blanc te hebben verlaten, verbleef op het landgoed Le Tot in Offranville en geregeld naar Dieppe terugkeerde om er alledaagse taferelen te schilderen.

De vriendschap tussen Jacques-Émile Blanche en Marcel Proust vormt de kern van de betekenis van deze verwerving. Reeds in 1891 had Blanche het portret van zijn jonge vriend getekend; in 1892 schilderde hij er het beroemde doek van. Het was in Dieppe, in de zomer van 1895, dat hun werelden elkaar op eenzelfde plek troffen: Proust verbleef op nummer 32 van de rue Aguado, in de villa die Madeleine Lemaire voor het seizoen huurde, in gezelschap van Reynaldo Hahn. In november 2021 vernam de Société dat een eerste Dieppe-doek van Blanche in de openbare verkoop kwam; de biedingen liepen op tot boven de beschikbare middelen. Kort daarna vernam de Société dat een tweede doek met een voorstelling van Dieppe bij een galerie werd aangeboden, en greep de kans. Dankzij de bijdrage van Claire en Bruno Saillant kon de verwerving snel worden afgerond.

Auteurs en medewerkers

Jérôme Bastianelli, voorzitter van de Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray, tekent voor de inleiding en schetst de omstandigheden van de verwerving.

Jane Roberts, specialiste van Jacques-Émile Blanche en auteur van de catalogue raisonné van de kunstenaar, wijdt haar tekst aan de diepe banden die de schilder met Dieppe verbonden: zijn Normandische familiewortels, zijn zomerverblijven en de kring van persoonlijkheden die hij er elk seizoen om zich heen verzamelde.

Emily Eells, hoogleraar aan de universiteit Paris Nanterre, onderzoekt de relatie van Marcel Proust met Dieppe: gedocumenteerde verblijven, het prozagedicht “Sous-Bois”, geschreven bij Madeleine Lemaire in de zomer van 1895 en gepubliceerd in Les Plaisirs et les Jours, evenals de sporen die de Normandische stad in het proustiaanse oeuvre heeft nagelaten.

Éric Unger verzorgde de redactionele coördinatie van de brochure.

Inhoud

• Inleiding, door Jérôme Bastianelli
• Jacques-Émile Blanche en Dieppe, door Jane Roberts
• Proust, aan de kant van Dieppe, door Emily Eells

Bibliografische gegevens

• Formaat: paperback
• ISBN: 978-2-492318-15-3
• Prijs: 5 €
• Uitgever: Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray
• Wettelijk depot: maart 2022