November 2022 — Bezoekers en kunstenaars aan het ziekbed van Marcel Proust

Op 18 november 1922 blies Marcel Proust de laatste adem uit in zijn appartement aan de rue Hamelin, en liet aan het nageslacht een oeuvre na waarvan de laatste delen pas na zijn dood zouden verschijnen. Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van dit overlijden heeft de Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray in een anthologie de getuigenissen samengebracht van hen die in de uren en dagen na zijn heengaan naar hem toe snelden: intieme vrienden, levenslange naasten, journalisten en kunstenaars die een laatste eerbetoon kwamen brengen aan de mens en met verbazing vaststelden dat het werk voltooid was.

Dit boekdeel biedt zo een aangrijpend beeld van de dood van een buitengewoon schrijver — een dood die gewild, aanvaard en uitgesteld werd totdat de Recherche voltooid kon worden —, zoals zijn tijdgenoten die hebben beleefd en overgeleverd. Verslagen van bezoekers, brieven, persartikelen, privéaantekeningen, tekeningen en foto's: al deze getuigenissen vormen samen het portret van een man wiens verscheiden werd ervaren als een onherstelbaar verlies voor de Franse letteren.

Overzicht

Strikt chronologisch opgebouwd, volgt het boekdeel de dagen van 18 tot 21 november 1922, van Prousts doodsstrijd tot zijn uitvaart in de kerk Saint-Pierre-de-Chaillot, en vervolgens zijn begrafenis op het kerkhof Père-Lachaise. De fragmenten zijn afkomstig uit uiteenlopende bronnen: aantekeningen van gesprekken, memoires, dagboeken, persartikelen verschenen in de weken na het overlijden, of getuigenissen die jaren later werden geschreven, toen de auteurs ervan terugblikten op deze ingrijpende ervaring.

Het tweede deel van de anthologie, geschreven door Anne Imbert, is gewijd aan de kunstenaars die Prousts trekken op zijn sterfbed vastlegden. Het beschrijft de omstandigheden waarin Paul Helleu zijn droge naald maakte, André Dunoyer de Segonzac zijn vijf pentekeningen, Man Ray zijn foto's en Emmanuel Sougez zijn documentaire opnamen. Een nauwgezette studie van de bewaard gebleven werken — vergeleken met de geschreven getuigenissen — maakt het mogelijk de omstandigheden van elke zitting te reconstrueren en bepaalde vragen over authenticiteit of toeschrijving op te helderen.

Auteurs en medewerkers

Anne Imbert, kunsthistorica, lid van de raad van bestuur van de Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray, selecteerde en becommentarieerde de fragmenten van de anthologie en is de auteur van het essay gewijd aan de laatste portretten: droge naalden, tekeningen en foto's gemaakt in de sterfkamer aan de rue Hamelin.

Jérôme Bastianelli, voorzitter van de Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray, tekent voor het ten geleide van het boekdeel.

Thierry Laget, schrijver en uitgever, onder meer auteur van Proust ou le bonheur du roman (Gallimard, 2019), tekent voor het voorwoord — een overpeinzing over de plaats van de dood in het leven en het werk van Proust, van Les Plaisirs et les Jours tot Le Temps retrouvé.

Inhoud

• Ten geleide, door Jérôme Bastianelli
• Voorwoord, door Thierry Laget
• Zaterdag 18 november: de laatste dagen en de doodsstrijd
• Zondag 19 – maandag 20 november: bezoekers aan het ziekbed van Marcel Proust
• Dinsdag 21 november: de begrafenis in Saint-Pierre-de-Chaillot
• Herinneringen aan Marcel Proust
• Laatste portretten: de kunstenaars-getuigen, door Anne Imbert
• Biografieën van de getuigen

Bibliografische gegevens

• Formaat: paperback, 100 pagina's
• ISBN: 978-2-492318-14-6
• Prijs: 12 €
• Uitgever: Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray
• Drukker: SP-COMM
• Wettelijk depot: eerste helft van 2022