Zeegezicht van Thomas Alexander Harrison — Augustus 2021

De Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray heeft, dankzij de steun van het Fonds du patrimoine en een brede kring van mecenassen, een schilderij van Thomas Alexander Harrison verworven, getiteld Beach Tides, een zeegezicht geschilderd in 1895 aan de oevers van Beg-Meil in Cornouaille. Deze verwerving heeft een bijzondere betekenis in de literatuurgeschiedenis: Harrison is immers een van de voornaamste inspiratiebronnen voor het personage van de schilder Elstir in À la recherche du temps perdu, en het was juist tijdens een lang verblijf in Beg-Meil dat Marcel Proust hem leerde kennen.

Deze brochure schetst die baanbrekende ontmoeting van de zomer van 1895 en onderzoekt de blijvende invloed die de tonalistische esthetiek van de Amerikaanse schilder uitoefende op Prousts proza en literaire visie — een invloed die decennia later nog doorwerkte in enkele van de beroemdste bladzijden van de grote roman, gewijd aan de zeegezichten van Elstir.

Overzicht

Beach Tides is een zeegezicht van Thomas Alexander Harrison dat de kustlijn van Beg-Meil, in Cornouaille, weergeeft zoals die er in 1895 uitzag. Het werk toont een kustlandschap dat sindsdien ingrijpend is veranderd door de indijkingswerken van het begin van de twintigste eeuw: de zandbank, de getijdengeul en de gebouwen bij de seinpost zijn er, in het licht van oude topografische documenten, nog steeds herkenbaar.

Als Amerikaans tonalistisch schilder, sinds 1879 gevestigd in Parijs, had Harrison van Beg-Meil het zwaartepunt van zijn oeuvre gemaakt. Gefascineerd door de wisselende tinten van de zonsondergangen boven de baai, doorkruiste hij dagelijks de heide en de duinen om de lichteffecten ervan vast te leggen. Zijn kunst onderscheidt zich door het vervagen van de grens tussen hemel en zee, door een streven naar tonale eenheid en door het vermogen om het zeelandschap om te vormen tot een picturale metafoor van sterke dubbelzinnigheid.

In het Hôtel Fermon in Beg-Meil maakten Marcel Proust en Reynaldo Hahn in september 1895 kennis met Harrison. De ontmoeting met deze gerenommeerde kunstenaar, die hun eetzaal deelde, bleek van doorslaggevend belang voor de jonge schrijver. Harrison is een van de wezenlijke bronnen voor het personage Elstir in À la recherche du temps perdu: zijn diepgewortelde liefde voor zeegezichten, zijn afgezonderde atelier, zijn vastberaden terugtrekking uit het mondaine leven — stuk voor stuk trekken die in de figuur van Elstir terugkeren. De verwerving werd mogelijk gemaakt dankzij de steun van het Fonds du patrimoine, de Conseil départemental d'Eure-et-Loir, het ministerie van Cultuur, en talrijke mecenassen.

Auteurs en medewerkers

Philippe Dupont-Mouchet, specialist in Prousts verblijf in Cornouaille en auteur van Marcel Proust à Beg-Meil (Éditions PDM, 2018), tekent voor het essay « Thomas Alexander Harrison et Marcel Proust, la rencontre à Beg-Meil ».

David A. Cleveland, Amerikaans kunsthistoricus en romanschrijver, auteur van A History of American Tonalism (1880–1920) (New York, Winsted Press, 2010), tekent voor de studie « Marcel Proust et le rôle de Thomas Alexander Harrison ».

Élyane Dezon-Jones, lid van het bestuur van de Société, verzorgde de Franse vertaling van de tekst van David A. Cleveland.

Inhoud

• Thomas Alexander Harrison et Marcel Proust, la rencontre à Beg-Meil, door Philippe Dupont-Mouchet
• En hier zijn de sleutels tot Beach Tides
• Marcel Proust et le rôle de Thomas Alexander Harrison, door David A. Cleveland (vertaald door Élyane Dezon-Jones)
• Dankwoord

Bibliografische gegevens

• Formaat: paperback
• ISBN: 978-2-492318-11-5
• Prijs: 4 €
• Uitgever: Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray
• Wettelijk depot: augustus 2021