Laurent Mauvignier: „Voor mij blijft het schrijven zo ongeveer het enige bewoonbare huis”
Op 3 oktober 2026 ontving het Maison de Tante Léonie – Musée Marcel Proust Laurent Mauvignier, winnaar van de Prix Goncourt 2025 voor La Maison vide, verschenen bij Éditions de Minuit. Een uitnodiging die zich bijna vanzelf opdrong: Marcel Proust is nog altijd de beroemdste van alle Goncourt-laureaten; het huis, als plaats van herinnering, van overdracht en van het begraven van het verleden, staat centraal in de jongste roman van Laurent Mauvignier; onder zijn voorouders bevindt zich een Proust, weliswaar geen familie van de schrijver; en ten slotte hebben de adem van zijn schrijven en de wijdsheid van zijn lange zinnen lezers en critici er soms toe gebracht de twee auteurs met elkaar te vergelijken.
Het gesprek stond dus grotendeels in het teken van Proust, maar bood Laurent Mauvignier ook de gelegenheid te vertellen over zijn jeugd en het ontstaan van zijn roeping, over zijn verhouding tot plaatsen en tot het geheugen, over het respectieve aandeel van familiegeschiedenis, documentatie en fictie in La Maison vide, en over zijn opvatting van het schrijven. Hij kwam ook terug op zijn lang uitgestelde ontdekking van À la recherche du temps perdu, dat sindsdien een van de werken is geworden die zijn leven als lezer en als schrijver het diepst hebben getekend.
Jérôme Bastianelli — Gérard Genette zei dat À la recherche du temps perdu in drie woorden kon worden samengevat: „Marcel wordt schrijver”. Hoe bent u zelf schrijver geworden?
Laurent Mauvignier — Dat is een ingewikkelde vraag! En ook een eenvoudige. Haar in drie woorden samenvatten zou ik daarentegen veel moeilijker vinden…
Ik weet niet echt hoe ik schrijver ben geworden. Het begon in mijn kindertijd, tijdens een ziekenhuisopname, toen ik negen was. Er waren thuis geen boeken. Een van mijn tantes — waaruit maar blijkt dat tantes echt belangrijk zijn in het leven van een schrijver! — kwam me in het ziekenhuis opzoeken en gaf me drie dingen: een schrift, een pen en een boek, een verkorte versie van Un bon petit diable van de gravin de Ségur.
Ik las dat boek en het was een soort ontsnapping uit het ziekenhuis, iets volkomen overweldigends. Maar er is iets waarover misschien niet genoeg gesproken wordt: wat er gebeurt wanneer je bepaalde boeken uit hebt. Je voelt je alsof je net gedumpt bent. Dat is verschrikkelijk! Ineens sta je er alleen voor. Ik heb de herinnering bewaard — misschien heb ik haar achteraf gereconstrueerd — aan die onmogelijkheid om zonder het boek te zijn dat ik net had uitgelezen. In één klap was ik terug in het ziekenhuis, in een bed, zonder me te kunnen bewegen.
Maar ik had dat schrift. Dus begon ik, zonder na te denken, een vervolg op Un bon petit diable te schrijven. Daarna nog een ander verhaal. En dat was het dan: het was gebeurd met me!
Ik herinner me dat moment heel goed, omdat ik helemaal niet het gevoel heb dat ik een „roeping” had. Het was eerder de openbaring dat er een mogelijke plek bestond om te wonen als het niet goed ging. En dat heeft me nooit meer losgelaten. Voor mij blijft het schrijven zo ongeveer het enige bewoonbare huis.
Daarom ben ik ook erg gevoelig voor huizen. Er bestaat iets heel sterks tussen schrijvers en huizen. Een schilder werkt in een groot atelier of buiten; de schrijver beoefent, ook al kan hij met zijn notitieboekje buiten schrijven, een kunst die zich grotendeels in de intimiteit afspeelt. Toen mijn zoon klein was en naar school ging, vroeg hij me elke ochtend: „Je blijft toch niet de hele dag in je pyjama?” Daar moest ik om lachen, maar ik vond dat hij iets had begrepen.
Die intimiteit kennen we ook als lezers. Literatuur is toch een kunst die je in je bed deelt! Wat een totaal krankzinnig idee. Om naar het theater, de bioscoop of een tentoonstelling te gaan, kleed je je min of meer behoorlijk aan; er zit iets sociaals in. Lezen daarentegen raakt aan het intieme en bereikt ons wanneer we alleen zijn. En dat geldt ook voor het leven van schrijvers.
Jérôme Bastianelli — Ik weet niet of Proust in zijn pyjama bleef, maar volgens sommige tijdgenoten liep hij vaak in een kamerjas… Het is uw eerste bezoek aan Illiers-Combray en u hebt net een eerste rondgang gemaakt door het Maison de Tante Léonie. Komt wat u hebt ontdekt overeen met wat u zich had voorgesteld?
Laurent Mauvignier — Het is nogal grappig, want wanneer je aankomt en de kerk ziet, heb je de indruk dat je haar herkent. Dat is fascinerend. Dat had ik al eens ervaren toen ik voor het eerst naar New York ging: ik bevond me in wijken waar ik natuurlijk nooit een voet had gezet, maar die ik meende te kennen omdat ik ze verschillende keren in de bioscoop had gezien. Als je hier aankomt, heb je een beetje hetzelfde gevoel. Het is nogal verwarrend.
Het vervolg van dit gesprek is gepubliceerd in het Bulletin Marcel Proust nr. 76 (2026). Leden die hun contributie hebben betaald, ontvangen het gratis: lid worden voor 2026.