Collections
Het museum beslaat twee met elkaar verbonden gebouwen. Aan de ene kant het huis zelf — authentiek, bewaard in de staat waarin de jonge Marcel Proust het kende. Aan de andere kant een museale ruimte gewijd aan de schrijver en aan zijn verhouding tot de kunsten. Twee plekken, twee dimensies van eenzelfde aanwezigheid.
« La vraie vie, la vie enfin découverte et éclaircie, la seule vie par conséquent réellement vécue, c’est la littérature. »
Marcel Proust — Le Temps retrouvé
Eerste gebouw
Het huis waar alles begon
Het huis binnengaan is Prousts jeugd binnengaan. Het meubilair is dat van de familie Amiot. De glas-in-loodramen van de oosterse salon baden de kamer nog altijd in hun licht. De slaapkamer op de eerste verdieping — die van tante Léonie — kijkt nog steeds uit op dezelfde straat, dezelfde kerktoren, dezelfde tuin.
Wat de bezoeker hier ervaart, is zeldzaam: het gevoel niet door een museum te lopen, maar door een herinnering. Een herinnering die Proust dertig jaar later omvormde tot universele literatuur. Combray is geen verzonnen stad. Ze is er, binnen handbereik, in elk voorwerp, elke geur, elke verhouding van elke kamer.
« Il y a une minute encore, je n’étais qu’un être médiocre qui cherchait laborieusement sa voie. Et déjà je n’étais plus lui… »
Marcel Proust — Le Temps retrouvé
Tweede gebouw
Proust en de kunsten
De Recherche is doortrokken van de kunsten — het schilderwerk van Elstir, de sonate van Vinteuil, de verzen van Bergotte. Dat is geen toeval: Proust leefde omringd door kunstenaars en bezocht musea, salons en concerten. De collecties van het aangrenzende gebouw getuigen daarvan: persoonlijke voorwerpen, portretten van vrienden — Reynaldo Hahn, Robert de Montesquiou, Céleste Albaret —, briefwisselingen, eerste drukken.
Dit is geen illustratie van het werk. Het is de bron ervan.
Een blik
Een selectie werken uit de collecties
Een blik, uit de 431 werken die in de inventaris van het museum zijn opgenomen.
Schilderkunst
Madame Helleu schrijvend
Paul-César Helleu (1859–1927)
Een droge-naaldportret van Alice Helleu door haar echtgenoot, de schilder Paul-César Helleu, een goede vriend van Proust en een van de vermoedelijke modellen voor de schilder Elstir in de Recherche.
Schilderkunst
Gezicht op Algiers
Cherubino Pata (1827–1899)
Een terras op de voorgrond, drie figuren, en het uitzicht over de stad op de achtergrond.
Schilderkunst
Portret van Jeanne Proust
Anaïs Beauvais (1832–1898)
Een portret van de moeder van de schrijver, gerestaureerd in 2020 met het oog op een bruikleen aan het Musée Carnavalet.
Fotografie
Portret van Céleste Albaret
1915
De trouwe huishoudster van Marcel Proust, die over de schrijver waakte tijdens zijn laatste levensjaren.
Manuscript
Brief aan Louis d'Albufera
Marcel Proust, lente 1904
Een parodiërend gedicht van 61 achtlettergrepige verzen, waarmee Proust zijn vriend probeerde te troosten, die gedwongen was af te zien van een huwelijk uit liefde.
Werken op papier
Het kasteel van Réveillon
Aquarel van Suzette Lemaire
Réveillon, waar Proust in 1894 en 1895 verbleef en waar zijn passie voor Reynaldo Hahn ontstond — een episode die sporen zou nalaten in Les Plaisirs et les Jours.
Voorwerp
De toverlantaarn
Collectie Amiot
Het voorwerp waarmee Du côté de chez Swann opent, en dat de figuren van Golo en Geneviève de Brabant op de muren van de slaapkamer projecteerde.
Schilderkunst
Beach Tides
Thomas Alexander Harrison (1853–1930), ca. 1895
Een zeegezicht van Beg-Meil, geschilderd door de Amerikaanse kunstenaar die Proust daar in 1895 ontmoette — een van de inspiratiebronnen voor het personage Elstir.
Schilderkunst
Zonsondergang boven zee
Thomas Alexander Harrison (1853–1930)
Een tweede schilderij van dezelfde kunstenaar, in de collecties opgenomen eind 2025 via het recht van voorkoop.
Schilderkunst
Dieppe, terras van het Casino-restaurant
Jacques-Émile Blanche (1861–1942), 1904
Van de vriend die al in 1892 het eerste grote portret van Marcel Proust schilderde.
Schilderkunst
Het strand van Cabourg
René-Xavier Prinet (1861–1946), 1908
De Normandische boulevard waar Prinet en Proust, elk op hun eigen wijze, dezelfde wandelaars gadesloegen — een decor dat later Balbec zou worden.
Werken op papier
Regen boven het zand bij Seascale
John Ruskin (1819–1900), 1889
Een van de laatste aquarellen van de Engelse criticus die Proust vertaalde en "de Meester" noemde.
Werken op papier
Rozenboeket
Madeleine Lemaire (1845–1928)
Deze aquarel, opgehangen in de Salon Adrien, herinnert aan de plaats die deze salonnière en kunstenares innam in het leven van Proust, die haar tot inspiratiebron nam voor het personage Mme Verdurin.
Manuscript
Drukproef van À l'ombre des jeunes filles en fleurs
Gecorrigeerde proef
Een reproductie op ware grootte van een gecorrigeerde drukproef, oorspronkelijk getoond op een tentoonstelling in de Bibliothèque nationale de France.
Fotografie
"À Marcel"
Reynaldo Hahn, foto door Otto, ca. 1894
Een gesigneerd portret van de musicus die de grote liefde van Prousts jeugd was, voordat hij zijn trouwste vriend werd.
Voorwerp
De pendule van Gabriel de La Rochefoucauld
Lodewijk XVI-periode, ca. 1780
Door Proust aan zijn vriend geschonken ter gelegenheid van diens huwelijk in 1905, en pas meer dan een eeuw later in de collecties opgenomen.
Deze selectie is slechts een greep. Ontdek onze volledige collecties op het online portaal van de Musées de la Région Centre-Val de Loire — of kom, beter nog, gewoon bij ons langs!
Bekijk de volledige online catalogus →