Aquarel van John Ruskin — September 2023

Eind 2022 heeft de Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray een aquarel van John Ruskin verworven, Regen op het zand bij Seascale, die de collecties van het Musée Marcel Proust – Maison de Tante Léonie in Illiers-Combray komt verrijken. De opname van dit late werk van de grote Victoriaanse criticus en denker in de collecties van het museum vult een leemte op: hoewel Ruskins invloed op de auteur van de Recherche in de eerste plaats op zijn teksten berust, zijn de tekeningen en aquarellen van de Britse meester onlosmakelijk verbonden met zijn geschreven werk en hebben ze bijgedragen aan de vorming van Prousts blik op kunst, architectuur en de zichtbare wereld.

Voordat hij aan het schrijven van de Recherche begon, had Proust verschillende jaren gewijd aan de studie van Ruskin, die hij in de herfst van 1899 ontdekte en van wie hij passages "uit het hoofd" kende. Hij ondernam de vertaling van twee werken van deze buitengewone denker: La Bible d'Amiens, een essay over de kathedraal van Amiens, en Sésame et les Lys, twee lezingen over lezen. Deze brochure brengt vier studies samen die het mogelijk maken deze aquarel beter te leren kennen en de schuld van Proust tegenover degene die hij "de Meester" noemde, te peilen.

Overzicht

Regen op het zand bij Seascale is een aquarel die John Ruskin vermoedelijk in juni 1889 vervaardigde tijdens een herstelverblijf in het kleine badplaatsje Seascale, in het graafschap Cumbria, aan de noordwestkust van Engeland. De toeschrijving aan Ruskin werd bevestigd door Stephen Wildman, emeritus hoogleraar aan de universiteit van Lancaster en specialist in het grafische werk van de kunstenaar.

Het werk behoort tot Ruskins late stijl, gekenmerkt door een losse toets en een subjectieve benadering. Kleurvlakken in grijs en blauw geven ritme aan het uitzicht op een onbestemde kust, waar diepblauwe golven rollen onder een regenwolk. Er is geen menselijke aanwezigheid te zien. Deze aquarel behoort tot de allerlaatste grafische werken van Ruskin: vanaf de herfst van 1889 zou de kunstenaar niet meer in staat zijn te schrijven of te tekenen.

Het werk was te koop aangeboden door de galerie Paul Prouté in Parijs. Het werd eind 2022 door de Société verworven dankzij de vrijgevigheid van haar mecenassen en leden — in het bijzonder Claire en Bruno Saillant —, met steun van de Conseil départemental d'Eure-et-Loir.

Auteurs en medewerkers

Jérôme Bastianelli, voorzitter van de Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray, tekent voor de inleiding. Hij schetst de omstandigheden van de verwerving en herinnert aan de rol van Ruskins tekeningen in de vorming van Prousts blik.

Emily Eells, emeritus hoogleraar aan de universiteit Paris Nanterre, analyseert de aquarel door haar te plaatsen binnen het grafische oeuvre van John Ruskin — techniek, stijl, symbolische betekenis.

Stephen Wildman, emeritus hoogleraar kunstgeschiedenis en voormalig directeur van de Ruskin Library and Research Centre aan de universiteit van Lancaster, beschrijft de context waarin de aquarel is ontstaan en bevestigde de toeschrijving van het werk.

Frédérique Campbell, Franse vertaalster van het werk van John Ruskin, biedt een biografie van de kunstenaar — kunstcriticus, pleitbezorger van Turner, verdediger van het erfgoed, tekenaar en aquarellist.

Cynthia Gamble, auteur van Voix entrelacées de Proust et de Ruskin (Classiques Garnier, 2021) en co-auteur van Ruskin, Proust et la Normandie (Classiques Garnier, 2022), schetst de overheersende invloed die Ruskin op Marcel Proust uitoefende en het aandeel daarvan in het ontstaan van de Recherche.

Inhoud

• Inleiding, door Jérôme Bastianelli
• De aquarel van John Ruskin in de collectie van de Société, door Emily Eells
• Een van de laatste schilderijen van John Ruskin, door Stephen Wildman
• Een korte biografie van John Ruskin, door Frédérique Campbell
• Marcel Proust, leerling van John Ruskin, door Cynthia Gamble

Bibliografische gegevens

• Formaat: paperback
• ISBN: 978-2-492318-22-1
• Prijs: € 6,00
• Uitgever: Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray
• Wettelijk depot: september 2023