Inzamelingsactie voor de aankoop van een schilderij van Thomas Alexander Harrison

De Société des Amis de Marcel Proust organiseert een inzamelingsactie voor de aankoop van een schilderij van Thomas Alexander Harrison met de titel Beach Tides, dat rond 1895 werd gemaakt, dus in de tijd dat Marcel Proust en Reynaldo Hahn het atelier van de schilder in Beg-Meil bezochten.

Dit werk is bestemd om de collecties van de Maison de Tante Léonie – Musée Marcel Proust te verrijken, die al werken bevatten van kunstenaars met wie de schrijver bevriend was (Paul-César Helleu, Madeleine Lemaire, Paul Baignères).

Zoals Jean-Yves Tadié aangeeft: ‘Harrison was Prousts inspiratiebron, het model voor Elstir. Dit zeegezicht, het favoriete genre van de schilder en bovendien weinig vertegenwoordigd in Franse musea, toont een baai in Bretagne bij eb, is van hoge kwaliteit en zal iedereen herinneren aan zowel het leven als het werk van degene voor wie de schilderkunst zo belangrijk was.’

Deze aankoop krijgt steun van het Fonds du patrimoine (Ministère de la Culture); de inzamelingsactie heeft tot doel het resterende bedrag dat voor rekening van de vereniging komt geheel of gedeeltelijk te dekken. Voor elke gift wordt een ontvangstbewijs uitgereikt dat recht geeft op belastingaftrek, en er zijn ook kleine tegenprestaties voorzien.

Alle informatie is verzameld op deze website. Omdat de vereniging als instelling van openbaar nut is erkend, zijn giften voor 66% aftrekbaar van de inkomstenbelasting.

Het schilderij wordt op 10 juli in Illiers-Combray onthuld, op de dag van de 150e geboortedag van Marcel Proust.

Dank aan iedereen die ons kan steunen of deze uitzonderlijke actie onder de aandacht kan brengen.

*

Wie was Thomas Alexander Harrison (1853-1930)?

Alexander Harrison, een Amerikaanse schilder die in 1853 in Philadelphia werd geboren en vanaf 1879 in Frankrijk woonde, bezocht korte tijd de Pennsylvania Academy of the Fine Arts voordat hij voor de overheid een opdracht als landmeter van de kusten van de Verenigde Staten aannam; daardoor ontstond zijn belangstelling voor de zeegezichten waarmee hij beroemd zou worden. Als leerling van Gérôme en Bastien-Lepage in Parijs verbleef hij aan het einde van de 19^e eeuw vaak in Bretagne. Enkele van zijn schilderijen worden tentoongesteld in Franse musea – waaronder ‘La Solitude’ in het Musée d’Orsay.

Wat is zijn band met Proust?

In september 1895 maken Proust en Reynaldo Hahn in Beg-Meil kennis met Alexander Harrison, die daar op dat moment woont. Hij laat hun Penmarch en de Pointe du Raz zien. Nadat Harrison in Jean Santeuil de trekken van de schrijver C. had aangenomen, zou hij het eerste model voor de schilder Elstir worden; niets anders verklaart het tussen haakjes verschijnen van zijn naam in een brief uit augustus 1903 aan Georges de Lauris en in het Carnet de 1908, gevolgd door de opmerking van de fictieve schilder over zijn schilderij ‘le port de Carquethuit’ in la Recherche: « Carquethuit, c’est tout autre chose, avec ses roches sur une plage basse. Je ne connais rien en France d’analogue, cela me rappelle plutôt certains aspects de la Floride. » Proust, Reynaldo Hahn en zijn nicht Marie Nordlinger bezoeken Alexander Harrison in juli 1897 in zijn Parijse atelier in de rue Campagne Première.

Waarom dit schilderij?

Dit zeegezicht, getiteld ‘Beach Tides’ (Marées de plage), werd door Alexander Harrison in Bretagne geschilderd toen Proust, die op dat moment Jean Santeuil schreef, daar verbleef. Het is mogelijk dat de schrijver het in deze vorm in het atelier van de schilder heeft gezien, want het wordt in zijn oorspronkelijke lijst te koop aangeboden. Technisch gezien is het een volmaakt voorbeeld van het tonalisme, waarvan Alexanders broer Lowell Birge in de Verenigde Staten de voorman was en waartoe zijn tijdgenoot Whistler enige tijd behoorde. Dit schilderij komt overeen met Prousts beschrijvingen van een van Elstirs ‘manieren’, wanneer de verteller hem in Balbec bezoekt in À l’ombre des jeunes filles en fleurs.

Welke plaats krijgt het in het museum van het huis van tante Léonie?

Vol ongeduld om eind 1895 Les Plaisirs et les jours gepubliceerd te zien, geïllustreerd door Madeleine Lemaire — van wie de Société des amis de Marcel Proust twee tekeningen bezit — begint Proust aan de roman waarin de namen Illiers en Beg-Meil voorkomen. Later zou hij zijn herinneringen aan Bretagne naar Normandië verplaatsen door Balbec uit te vinden, de andere ‘kant’ van Combray. Met de aankoop van dit schilderij zouden in Illiers de twee werken van Proust vertegenwoordigd zijn die aan À la recherche du temps perdu voorafgaan en het aankondigen; Combray en Balbec zouden worden verenigd.