Brief en gedicht van Proust aan Raoul Versini — December 2020

In oktober 2020 heeft de Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray, tijdens een openbare veiling bij veilinghuis Ader met Thierry Bodin als expert, een eigenhandige brief en gedicht van Marcel Proust verworven, gericht aan zijn medescholier Raoul Versini. Deze twee documenten van kapitaal belang — jarenlang verdwenen voordat ze zo'n dertig jaar eerder opnieuw opdoken bij een eerdere veiling, waar Jean-Yves Tadié ze had kunnen bestuderen — verrijken op beslissende wijze onze kennis van het innerlijk leven van de jonge schrijver en van het ontstaan van zijn vroege werk.

De brief, geschreven in een envelop gedateerd op 26 en 28 oktober 1888, is een van de meest intieme getuigenissen die we bezitten over de jonge Marcel Proust, destijds leerling in de filosofieklas van het Lycée Condorcet. Hij werpt licht op een cruciale episode uit zijn privéleven en maakt het mogelijk directe verbanden te leggen met verschillende jeugdteksten — "Avant la nuit" in de Revue blanche (1892), de "Confession d'une jeune fille" opgenomen in Les Plaisirs et les Jours — evenals met bepaalde terugkerende motieven uit À la recherche du temps perdu.

Overzicht

Raoul Versini (1870–1939) was Marcel Prousts klasgenoot in de filosofieklas van het Lycée Condorcet — de beroemde klas van professor Darlu, het voorbeeld voor monsieur Beulier in Jean Santeuil —, die een diepgaande invloed op de schrijver uitoefende. Als weinig bekende figuur uit de kring rond Proust maakte Versini niettemin een mooie literaire en academische carrière door: toegelaten tot de École normale supérieure en geslaagd voor de agrégation in de letteren, werd hij directeur van het "petit lycée" Condorcet en publiceerde hij verscheidene essays en klassieke edities.

De brief van 26–28 oktober 1888 is een antwoord van Marcel aan Raoul, een voortzetting van een biecht die de twee medescholieren al eerder hadden uitgewisseld. De schrijver komt hierin terug op een episode die als een verkrachting wordt voorgesteld, waarover hij meteen zijn vriend Abel Desjardins in vertrouwen nam en, diezelfde avond nog, zijn eigen vader. Dit relaas werpt licht op het ontstaan van een eerste versie van "Confession d'une jeune fille" uit Les Plaisirs et les Jours, evenals van de tekst "Avant la nuit", verschenen in de Revue blanche in 1892. Het motief van de canapé dat hierin voorkomt, keert overigens terug in verschillende episodes van À la recherche du temps perdu.

Het eigenhandige gedicht, geschreven in een stijl die aan Verlaine doet denken, werd door de auteur aan een tweede ontvanger geschonken tijdens zijn militaire dienst in Orléans, in het voorjaar van 1890, onder de titel "Chanson de printemps." Bij deze twee documenten komt nog een "Credo littéraire" — een lijst van de grote negentiende-eeuwse schrijvers die Proust bewonderde — die de pastiches en kritische studies aankondigt die hij in de loop van zijn carrière zou publiceren.

Auteurs en medewerkers

Jean-Yves Tadié, emeritus hoogleraar aan de Université de Paris-Sorbonne en auteur van de gezaghebbende biografie Marcel Proust (Gallimard, 1996), tekent voor de centrale studie van de brochure. Hij plaatst de twee documenten in hun biografische en literaire context en laat zien welk belang ze hebben voor onze kennis van de jeugd van de schrijver.

Laurent Versini, lid van de Académie française, emeritus hoogleraar aan de Université de Paris-Sorbonne en specialist in de achttiende-eeuwse literatuur, was de kleinzoon van Raoul Versini. Zijn getuigenis verschafte Jean-Yves Tadié beslissende informatie over de relatie tussen Marcel Proust en zijn medescholier.

Éric Unger verzorgde de typografische vormgeving van de brochure.

Inhoud

• Brieven aan Raoul Versini, door Jean-Yves Tadié
• Het gedicht
• Het literaire credo
• Reproducties en transcripties

Bibliografische gegevens

• Formaat: paperback
• ISBN: 978-2-492318-06-1
• Prijs: € 4,00
• Uitgever: Société des Amis de Marcel Proust et des Amis de Combray
• Wettelijk depot: december 2020